2 ) بررسى قاعده جمع عرفى توسط استاد - مد ظلّه - : اين ضابطه براى جمع عرفى را كه مرحوم آقاى خوئى ذكر كرده پيش از ايشان برخى علماء گذشته هم ذكر كرده و ظاهراً شيخ انصارى هم به آن اشاره كرده ، و در برخى كلمات محقق حلى هم كه اكنون جاى آن را در ياد ندارم ، به آن برخورد كرده‌ام ، مرحوم آقاى خوئى در بسيارى از مسائل اين ضابطه را پياده مىكنند و جمع‌هايى را كه علماء فرموده‌اند با اين ضابطه رد مىكنند و با رجوع به عام كتابى مسأله را حل مىكنند ، ولى ما بارها گفته‌ايم كه اصل اين ضابطه ناتمام است ، چون گاه منشأ اختلاف دو روايت ، اختلاف موقفهاى آن است و هر روايت در جاى خود و در موقفى كه گوينده در آن قرار دارد صحيح است و اختلاف بدوى روايت قابل حل است با اين كه ، نمىتوان آن دو را در كنار هم قرار داد ، چون كلام واحد دو موقف مختلف نمىتواند داشته باشد . براى توضيح بيشتر اين مسأله به ذكر سه مثال مىپردازيم : مثال اول : گاه در يك جا گفته مىشود : زيد با سواد است ، و در جاى ديگر گفته مىشود : زيد بىسواد است . و بين اين دو جمله تعارض نخواهد بود ، چون در جاى اول سخن از كسى است كه بتواند نوشته‌اى را بخواند ، در اينجا مراد از با سواد كسى است كه سواد خواندن و نوشتن داشته باشد ، قهراً مىتوان گفت كه زيد با سواد است ، ولى در جمله دوم سخن از عالمان و دانشمندان است ، در اينجا با سواد كسى است كه در رده علماء باشد و قهراً در اين موقف بايد گفت كه زيد بىسواد است . در اينجا نمىتوان دو جمله را با هم جمع كرد و گفت : زيد با سواد است و زيد بىسواد است ، چون كلام واحد دو جايگاه مختلف نمىتواند داشته باشد ، زيرا يك بام و دو هوا خواهد بود .

--> ظاهراً اگر نهى با صيغه باشد كه استعمال آن در كراهت به عقيده ايشان جايز است و مَجاز هم نيست ، جمع دو روايت به حمل صيغه نهى به كراهت را مىپذيرند ، به خصوص در اين روايت كه قطعه « معلن بالزنا » به عقيده ايشان محمول بر كراهت است ، حمل جمله « معلنه بالزنا » به قرينه روايت ديگر بسيار آسان مىباشد .